{"id":595,"date":"2026-10-27T11:13:24","date_gmt":"2026-10-27T11:13:24","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/?page_id=595"},"modified":"2026-10-27T14:42:31","modified_gmt":"2026-10-27T14:42:31","slug":"lotnisko-ktore-powstalo-na-gruzach-miasta","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/?page_id=595","title":{"rendered":"Lotnisko kt\u00f3re powsta\u0142o na gruzach miasta"},"content":{"rendered":"\n

Zapomniana historia Festung Breslau<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzisiaj plac Grunwaldzki jest jednym z najbardziej ruchliwych miejsc Wroc\u0142awia. Tysi\u0105ce samochod\u00f3w, tramwaj\u00f3w i pieszych przemierzaj\u0105 ka\u017cdego dnia okolice ronda Reagana. Niewielu jednak wie, \u017ce pod wsp\u00f3\u0142czesnymi ulicami kryje si\u0119 historia o kt\u00f3rej ma\u0142o ludzi wie.<\/p>\n\n\n\n

Wiosn\u0105 1945 roku w samym sercu obl\u0119\u017conego Wroc\u0142awia powsta\u0142o lotnisko. Aby je zbudowa\u0107, Niemcy zr\u00f3wnali z ziemi\u0105 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnego miasta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Miasto, kt\u00f3re mia\u0142o walczy\u0107 do ko\u0144ca<\/h3>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku 1945 roku Breslau, dzisiejszy Wroc\u0142aw, znalaz\u0142 si\u0119 w dramatycznej sytuacji. Armia Czerwona otoczy\u0142a miasto, a niemieckie dow\u00f3dztwo zamieni\u0142o je w twierdz\u0119 \u2013 Festung Breslau.<\/p>\n\n\n\n

Rozkaz by\u0142 jednoznaczny: broni\u0107 miasta bez wzgl\u0119du na koszty. Z \u017ar\u00f3de\u0142 dowiadujemy si\u0119 \u017ce Wroc\u0142aw broni\u0142 si\u0119 d\u0142u\u017cej ni\u017c Berlin co przyczyni\u0142o si\u0119 do nadania mu tytu\u0142u Miasto Twierdza. <\/p>\n\n\n\n

Wraz z zaciskaj\u0105cym si\u0119 pier\u015bcieniem obl\u0119\u017cenia coraz wi\u0119kszym problemem stawa\u0142o si\u0119 dostarczanie amunicji, \u017cywno\u015bci i lekarstw. Istniej\u0105ce lotniska na G\u0105dowie Ma\u0142ym i Strachowicach by\u0142y zagro\u017cone przez nacieraj\u0105ce wojska sowieckie.<\/p>\n\n\n\n

Pojawi\u0142 si\u0119 wi\u0119c pomys\u0142 niezwyk\u0142y i desperacki: wybudowa\u0107 nowe lotnisko wewn\u0105trz miasta.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo rozwa\u017cano wykorzystanie Pola Marsowego w pobli\u017cu Stadionu Olimpijskiego. Teren okaza\u0142 si\u0119 jednak zbyt ma\u0142y i podmok\u0142y, aby bezpiecznie przyjmowa\u0107 wi\u0119ksze samoloty transportowe.<\/p>\n\n\n\n

Ostatecznie wybrano reprezentacyjn\u0105 Kaiserstra\u00dfe, dzisiejsz\u0105 o\u015b placu Grunwaldzkiego, rozci\u0105gaj\u0105c\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy Mostem Grunwaldzkim a Mostem Szczytnickim.<\/p>\n\n\n\n

Ulica, kt\u00f3ra musia\u0142a znikn\u0105\u0107<\/h3>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Przed wojn\u0105 okolice dzisiejszego placu Grunwaldzkiego wygl\u0105da\u0142y zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n\n\n\n

Wzd\u0142u\u017c szerokiej alei sta\u0142y eleganckie kamienice, sklepy oraz monumentalny ko\u015bci\u00f3\u0142 Marcina Lutra wnosz\u0105cy si\u0119 ponad panoram\u0119 miasta. W miejscu dzisiejszego ronda Reagana znajdowa\u0142o si\u0119 charakterystyczne skrzy\u017cowanie nazywane Szczytnick\u0105 Gwiazd\u0105 \u2013 Scheitniger Stern.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142a to t\u0119tni\u0105ca \u017cyciem cz\u0119\u015b\u0107 miasta.<\/p>\n\n\n\n

W marcu 1945 roku rozpocz\u0119to masowe wyburzenia. Z powierzchni ziemi znika\u0142y ca\u0142e pierzeje kamienic, a wraz z nimi ko\u015bci\u00f3\u0142 Marcina Lutra i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra Kanizjusza. Zniszczeniu uleg\u0142y tak\u017ce inne cenne obiekty, w tym budynek dawnego Archiwum Pa\u0144stwowego.<\/p>\n\n\n\n

Nie by\u0142y to wy\u0142\u0105cznie skutki bombardowa\u0144. Wiele budynk\u00f3w zosta\u0142o celowo wysadzonych przez niemieckie oddzia\u0142y, aby zrobi\u0107 miejsce dla samolot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Planowano uzyska\u0107 pas o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 1300 metr\u00f3w i szeroko\u015bci oko\u0142o 300 metr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu kilku tygodni reprezentacyjna dzielnica zamieni\u0142a si\u0119 w ogromn\u0105 przestrze\u0144 pokryt\u0105 gruzem, py\u0142em i ziemi\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lotnisko budowane pod ostrza\u0142em<\/h3>\n\n\n\n

Najtragiczniejsza cz\u0119\u015b\u0107 tej historii dotyczy ludzi zmuszonych do pracy przy budowie.<\/p>\n\n\n\n

Do usuwania gruz\u00f3w i wyr\u00f3wnywania terenu kierowano mieszka\u0144c\u00f3w obl\u0119\u017conego miasta, robotnik\u00f3w przymusowych, kobiety, a nawet dzieci i m\u0142odzie\u017c.<\/p>\n\n\n\n

Pracowano od wczesnego rana do p\u00f3\u017anego wieczora. Nad robotnikami czuwali uzbrojeni stra\u017cnicy, a uchylanie si\u0119 od obowi\u0105zku pracy mog\u0142o prowadzi\u0107 do surowych kar.<\/p>\n\n\n\n

Sowieckie wojska szybko odkry\u0142y przeznaczenie powstaj\u0105cej szerokiej przestrzeni. Teren budowy sta\u0142 si\u0119 celem ostrza\u0142u artyleryjskiego i nalot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ludzie gin\u0119li podczas eksplozji, pod gruzami oraz wskutek skrajnie niebezpiecznych warunk\u00f3w pracy.<\/p>\n\n\n\n

W r\u00f3\u017cnych opracowaniach historycznych pojawiaj\u0105 si\u0119 szacunki od oko\u0142o 3 do nawet 13 tysi\u0119cy ofiar zwi\u0105zanych z budow\u0105 lotniska. Dok\u0142adnej liczby nie uda\u0142o si\u0119 jednak wiarygodnie ustali\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dla wielu mieszka\u0144c\u00f3w Breslau budowa pasa startowego sta\u0142a si\u0119 symbolem bezwzgl\u0119dno\u015bci nazistowskich w\u0142adz wobec w\u0142asnej ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Czy samoloty rzeczywi\u015bcie korzysta\u0142y z lotniska?<\/h3>\n\n\n\n

Mimo ogromnych zniszcze\u0144 i ofiar prowizoryczny pas startowy uda\u0142o si\u0119 przygotowa\u0107 do u\u017cytkowania jeszcze przed ko\u0144cem marca 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n

Na lotnisku pojawia\u0142y si\u0119 szybowce transportowe. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c przekazy i opracowania wskazuj\u0105ce na l\u0105dowania oraz starty samolot\u00f3w transportowych Junkers Ju 52.<\/p>\n\n\n\n

Przez wiele lat powtarzano histori\u0119, \u017ce z placu Grunwaldzkiego wystartowa\u0142 zaledwie jeden samolot. Dzisiaj wiadomo, \u017ce lotnisko by\u0142o wykorzystywane w wi\u0119kszym zakresie, cho\u0107 dok\u0142adna liczba operacji lotniczych pozostaje przedmiotem historycznych ustale\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Nie zmienia to faktu, \u017ce przedsi\u0119wzi\u0119cie mia\u0142o bardzo ograniczone znaczenie militarne. Nie mog\u0142o odwr\u00f3ci\u0107 los\u00f3w obl\u0119\u017conego miasta.<\/p>\n\n\n\n

Z lotniska do najwi\u0119kszego targowiska Wroc\u0142awia<\/h3>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Historia placu Grunwaldzkiego nie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z kapitulacj\u0105 Breslau 6 maja 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n

Tam, gdzie jeszcze niedawno znajdowa\u0142y si\u0119 kamienice, pozosta\u0142a ogromna niezabudowana przestrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

W pierwszych powojennych miesi\u0105cach zacz\u0119\u0142o dzia\u0142a\u0107 tutaj jedno z najwi\u0119kszych wroc\u0142awskich targowisk, nazywane potocznie szaberplacem.<\/p>\n\n\n\n

Sprzedawano niemal wszystko: ubrania, meble, przedmioty codziennego u\u017cytku, wyposa\u017cenie opuszczonych mieszka\u0144 i towary zdobywane w zrujnowanym mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Miejsce, kt\u00f3re mia\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 wojskowym samolotom, sta\u0142o si\u0119 centrum powojennego handlu.<\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe, w\u0142a\u015bnie wojenne wyburzenia sprawi\u0142y, \u017ce ta cz\u0119\u015b\u0107 Wroc\u0142awia nigdy nie odzyska\u0142a swojego dawnego uk\u0142adu urbanistycznego.<\/p>\n\n\n\n

Dzisiejsza szeroka przestrze\u0144 placu Grunwaldzkiego jest wi\u0119c w pewnym sensie trwa\u0142ym \u015bladem wydarze\u0144 z 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n

Karl Hanke \u2013 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry opu\u015bci\u0142 p\u0142on\u0105ce miasto<\/h3>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Z histori\u0105 lotniska nierozerwalnie zwi\u0105zana jest posta\u0107 Karla Hankego, gauleitera Dolnego \u015al\u0105ska i jednego z najwa\u017cniejszych nazistowskich przyw\u00f3dc\u00f3w odpowiedzialnych za obron\u0119 Breslau.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie Hanke zatwierdzi\u0142 decyzj\u0119 o budowie lotniska, kt\u00f3rego powstanie wymaga\u0142o zniszczenia znacznej cz\u0119\u015bci miasta i przymusowej pracy tysi\u0119cy ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Przez wiele tygodni wzywa\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w i \u017co\u0142nierzy do bezwzgl\u0119dnego oporu. Kapitulacja by\u0142a przedstawiana jako zdrada.<\/p>\n\n\n\n

Jednak gdy kl\u0119ska sta\u0142a si\u0119 nieunikniona, wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b, co do dzi\u015b budzi zainteresowanie historyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug rozpowszechnionych relacji, na kr\u00f3tko przed kapitulacj\u0105, prawdopodobnie 5 maja 1945 roku, Karl Hanke opu\u015bci\u0142 obl\u0119\u017cony Wroc\u0142aw na pok\u0142adzie niewielkiego samolotu Fieseler Fi 156 Storch. Okoliczno\u015bci tego lotu i miejsce startu nie s\u0105 jednak ca\u0142kowicie bezsporne.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nakazywa\u0142 innym walczy\u0107 do ostatniego \u017co\u0142nierza, sam wydosta\u0142 si\u0119 z miasta przed jego poddaniem.<\/p>\n\n\n\n

Dalsze losy Hankego pozostaj\u0105 nie do ko\u0144ca wyja\u015bnione. Wed\u0142ug najcz\u0119\u015bciej przytaczanych relacji zgin\u0105\u0142 w czerwcu 1945 roku na terenie dzisiejszych Czech, podczas pr\u00f3by ucieczki z niewoli.<\/p>\n\n\n\n

Tajemnica ukryta pod wsp\u00f3\u0142czesnym Wroc\u0142awiem<\/h3>\n\n\n\n

Dzisiaj trudno wyobrazi\u0107 sobie samoloty startuj\u0105ce z okolic placu Grunwaldzkiego. Jeszcze trudniej uwierzy\u0107, \u017ce szerokie ulice i otwarte przestrzenie tej cz\u0119\u015bci miasta powsta\u0142y kosztem tysi\u0119cy ludzkich dramat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

O tamtych wydarzeniach przypomina skromny kamie\u0144 pami\u0105tkowy w pobli\u017cu Mostu Szczytnickiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kiedy nast\u0119pnym razem b\u0119dziemy przeje\u017cd\u017ca\u0107 przez plac Grunwaldzki, warto spojrze\u0107 na niego inaczej.<\/p>\n\n\n\n

Bo nie ka\u017cda tajemnica Wroc\u0142awia znajduje si\u0119 pod ziemi\u0105. Niekt\u00f3re s\u0105 ukryte na naszych oczach \u2013 w samym uk\u0142adzie ulic, kt\u00f3rymi codziennie podr\u00f3\u017cujemy.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapomniana historia Festung Breslau Dzisiaj plac Grunwaldzki jest jednym z najbardziej ruchliwych miejsc Wroc\u0142awia. Tysi\u0105ce samochod\u00f3w, tramwaj\u00f3w i pieszych przemierzaj\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-595","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=595"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":607,"href":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/595\/revisions\/607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclawskyview.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}